Nieuws

De maand van de waarheid

Noem het geen sociale onthouding, maar fysieke onthouding. Of met de Engelse begrippen waarvan ze zijn afgeleid: geen social distancing, maar physical distancing. Lichamelijke afstand helpt om…

Hoe ver mag je gaan om een punt te maken?

Nederlanders zijn boos, en dat voelt zo langzamerhand eigenlijk heel gewoon. Boeren rijden met hun tractoren over de snelweg en bezetten het Binnenhof. Bouwers kieperen…

Fairness

Verkiezingen, verdelingen en spelletjes: allen moeten ze fair zijn. Maar wat is fair? In de Westerse filosofie wordt deze vraag voor het allereerst beantwoord door Aristoteles: “Fairness vereist dat gelijken…

Experimenteren met mensenlevens?

“Hoe durft de premier ervoor te kiezen om miljoenen Nederlanders onnodig corona te laten krijgen?” vroeg Geert Wilders in het Kamerdebat van 18 maart over de maatregelen…

Het schone zien in de tragiek is niet per se smakeloos

Ethici Fleur Jongepier en Karin Jongsma betogen dat ethici nu even geen recht van spreken hebben. Specifiek bekritiseren ze Marcel Verweij en Roland Pierik om het geven van een ethische rechtvaardiging van de manier waarop…

Nudges in de strijd tegen corona

Deze tekst is geschreven op 20 maart 2020 en beschrijft de situatie op dat moment. Verschillende landen, zoals Nederland en het Verenigd Koninkrijk, hebben ondertussen…

Ethici, even pas op de plaats

Collega’s Marcel Verweij en Roland Pierik gooiden eind vorige week een fikse knuppel in het hoenderhok op de opiniepagina van de Volkskrant. In geval van schaarste…

Het pijnlijke gesprek over ziekenhuisbedden moet juist nu gevoerd worden

Op het moment dat de corona-epidemie in ziekenhuizen in het zuiden van Nederland al tot bijna onhoudbare situaties ging leiden, deden wij in een opiniestuk in…

De coronacrisis: Het is de natuur

“Het is de natuur die zich hier roert,” zei Jaap van Dissel van het RIVM op 13 maart in een interview met NRC Handelsblad over…

Betekenis te midden van vele tinten grijs

“Grijs dat alle kleur opzuigt tot er alleen nog een herinnering aan kleur overblijft.” Met deze woorden beschrijft Eva Meijer beeldend hoe de wereld bij depressie…

Tegen medelijden

Een ode is een vurig betoog voor een idee of ding. Minstens zo interessant is het echter wanneer iets vurig bestreden wordt. Een meester in…

Onzekerheid in tijden van corona

Corona stelt de mens zwaar op de proef. Uiteraard is er de ellende waar we hier en nu mee geconfronteerd worden. Ontwrichting van het dagelijks…

Mijn lichaam besloot

Een week toerskiën in Zwitserland. Zwetend omhooglopen naar afgelegen berghutten op meer dan 3500m met panoramische, hagelwitte uitzichten. Lawineschep, sonde, stijgvellen, klimgordel, karabiners, thermosfles, bivakmuts,…

Het nut van techniekethiek

Angst voor AI is ongegrond. Tenminste, zolang we alle stappen van technologische ontwikkeling aan ethische reflectie onderwerpen. Hoe we dat moeten doen, bespreekt Kathleen Gabriels…

Omwegen naar het goede

Over goed en kwaad valt eindeloos te twisten. Dat gebeurt dan ook: op straat, langs het sportveld, in het café, in talkshows, op internet, in…

Over secularisatie en gutmenschen

Waarheen met het christendom in de 21ste eeuw? Dit is de vraag die Guido Vanheeswijck bezighoudt in zijn laatste boek. Thema’s die aan bod komen zijn…

Misschien is niets geheel waar, en zelfs dát niet

Op 17 februari vond in De Nieuwe Kerk in Amsterdam de officiële opening plaats van het Multatuli-jaar. Hierbij werd door koning Willem-Alexander een steen onthuld…

Kluwen aflevering 9 – Bestaat vrije wil?

Bestaat de vrije wil? En waar moeten we die dan gaan zoeken? De mens lijkt, net als andere dingen in de natuur, voorbestemd door kettingen…

Woke

Onder de meest progressieve millennials was de term al een tijdje in zwang, maar pas met het laatste hitje van Arjen Lubach verankerde het Amerikaanse modewoord…

Betere medische besluitvorming door algoritmes?

Sinds kort hebben algoritmes een adviserende rol bij medische beslissingen, zowel bij de VUmc als bij het Radboud UMC Nijmegen, zo berichtte NRC onlangs.  Het Radboudumc in Nijmegen…

Hoe Peter Strawson corporate moral agency irrelevant maakt

Hebben bedrijven een sociale verantwoordelijkheid ten opzichte van de maatschappij? Is het terecht dat we boos zijn op Shell omdat ze de klimaatproblematiek lijkt te…

Een doos van Pandora die beter gesloten blijft

Het jaar van het Voltooid Leven, zo omschreef dagblad Trouw – enigszins omineus – het jaar 2020. Twee jaar lang schoof het kabinet de initiatiefwet…

Een kleine ode aan het grootste idee

Dit is een ode aan misschien wel het grootste idee van allemaal: God. In ieder geval als we Anselmus van Canterbury mogen geloven. In zijn…

Ajax naar Qatar: wat kun je zeggen?

Ajax heeft dit jaar een winterkamp gedraaid in Qatar. Dat was een controversieel besluit. Volgens mensenrechtenorganisaties als Amnesty (zie bv. hier, hier, of hier) zouden de faciliteiten door…

Verliefdheid als remedie tegen verveling

Voor wie zich stierlijk verveelt en zich afvraagt wat daartegen te doen is het instructief om naar de 19e eeuw te kijken en dan vooral…

Ironie wordt gevaarlijk als het je levenshouding wordt

“Ik heb die prijs ook helemaal niet nodig,” zo schreef Ilja Pfeijffer na het mislopen van wat zijn tweede Libris Literatuurprijs had kunnen zijn. Meende…

Het nut en nadeel van de ironie

“Ik heb die prijs ook helemaal niet nodig,” zo schreef Ilja Pfeijffer na het mislopen van wat zijn tweede Libris Literatuurprijs had kunnen zijn. Meende…

Is online manipulatie oké als het niet effectief is?

Vanaf nu lees je iedere maand een bijdrage van Fleur Jongepier op Bij Nader Inzien. Wil je nooit meer een blog missen? Meld je aan…

De menselijke strijd voor (en over) biodiversiteit

Het was groot nieuws: reuzenpanda’s Wu When en Xing Ya hadden gepaard. Hoewel het stel in eerste instantie niet van elkaar gecharmeerd leek te zijn, lukte…

De gevaren van specialisatie

Apart from detail, and apart from system, a philosophic outlook is the very foundation of thought and of life. The sort of ideas we attend…

De known unknowns van klimaatopwarming

Zodra je klimaatverandering in verband brengt met onzekerheid, ruikt de lobby van klimaatontkenners bloed: onzekerheid voedt immers twijfel, scepsis en ontkenning. Het is niet mijn…

Kluwen aflevering 8 – Verdien jij wat je verdient?

Is het eerlijk dat poetshulpen en vuilnisophalers minder verdienen dan topadvocaten, of CEO’s? Wat is een eerlijke verloning? De kloof tussen de superrijken en de…

Vogelvrij in je eigen huis

Sinds de jaarwisseling zijn mensen met psychische aandoeningen vogelvrij in hun eigen huis. Op 1 januari is namelijk de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg in werking getreden.

Schmitt in het Nederlands: reden tot vreugde of zorg?

Het denken van Carl Schmitt (1888-1985) staat opnieuw in de belangstelling. Dat is op zichzelf opvallend. De rechtsgeleerde was een criticus van het liberale en…

Het welzijn van filosofie-promovendi: schokkende cijfers en levendige discussies

Door: Yvette Drissen, PhD Researcher Tilburg University Maar liefst 88 van de 250 benaderde filosofie-promovendi in Nederland hebben deelgenomen aan de nationale Philosophy PhD Wellbeing Survey. Dit is een...

Onbeschaamd mindfulness consumeren

Om de zoveel tijd laait de kritiek op mindfulness weer op. De belangrijkste aangevoerde argumenten: stress en burn-outs zijn een maatschappelijk probleem en dat moeten…

Melancholie en rouw in on­vrucht­baar­heids­behan­delin­gen

Sinds de geboorte van de eerste ‘reageerbuisbaby’ in 1978 hebben onvruchtbaarheidsbehandelingen een enorme vlucht genomen. Er wordt geschat dat er al acht miljoen baby’s zijn…

Is een gesprek tussen daders en slachtoffers een goed idee?

Wat zou jij doen wanneer iemand tijdens oud en nieuw in een dronken bui je autoruit in had geslagen? Zou jij met de dader in…

Tafels, stoelen en bierpullen in plaats van punten, lijnen en vlakken

“Man muß jederzeit an Stelle von ‘Punkte, Geraden, Ebenen’, ‘Tische, Stühle, Bierseidel’ sagen können.”  Vrij vertaald: In plaats van “punten, lijnen, vlakken”, moet men ook…

Wat je zegt ben je zelf

Traditioneel gezien wordt taal binnen de filosofie als een probleem beschouwd. Aan de ene kant willen we als filosofen vaak universele en tijdloze waarheden en inzichten…

Hoe wenselijk is rijkdom?

Stel je voor je woont in een villa met een zwembad, je hebt een mooi vakantiehuis in Frankrijk, twee luxueuze auto’s, je kunt vijf keer…

Moet ‘onze Europese levenswijze’ ‘beschermd’ worden?

Een prachtig boek van de Italiaanse schrijver en kunstenaar Carlo Levi draagt de titel De woorden zijn stenen (Le parole sono pietre, 1955). Deze titel is een…

Wat hebben we aan groene schaamte?

In het Zweeds is er een woord voor de schaamte die je voelt als je het vliegtuig neemt, terwijl je weet dat je andere en…

Waarheid, waar ben je?

De waarheid heeft het zwaar in dit post-truth era. Tot grote vreugde van autocratische brulapen leven we in een tijd waarin spectaculaire onzin wint van…

Redeneren als sociale bezigheid

Redeneren, hoe doen we dat? Veel mensen zullen iets voor zich zien dat lijkt op Rodin’s beeld Le Penseur: iemand die peinzend in de verte…

Waarom we zonder ‘zelfmoord’ zouden moeten

Zelfmoord. We komen het woord dagelijks tegen, in de krant, in het journaal. Maar is iemand die zijn eigen leven beëindigt eigenlijk wel een moordenaar?…

Bregman onder de kerstboom?

Eveline: Hoi Huub! Hoewel ik de dikke pil van Rutger Bregman in een rotvaart en met veel plezier heb uitgelezen, blijf ik na het omslaan van…

Twintig filosofieboeken geselecteerd voor de Socratesbeker

De Socratesbeker wordt ieder jaar uitgereikt aan de auteur van het meest urgente, oorspronkelijke en prikkelende Nederlandstalige filosofieboek. De jury selecteerde twintig boeken die kans…

Niet iedereen heeft zin om politiek actief te zijn

De toename van ICT maakt het publieke gesprek steeds lastiger, schrijft filosoof Henriëtta Joosten in haar nieuwe boek. Een prima boek voor onder de kerstboom,…

Deze zin is niet bewijsbaar

Groots idee: De onvolledigheidsstellingen van Gödel In de wiskundige logica is er een groot verschil tussen uitspraken die waar zijn en uitspraken die we daadwerkelijk…

The End of Morality. And How to Get There.

Naïve, wiggish, obtuse, callous, or – worst of all! – Panglossian. This is just a sample of the names people call me whenever I confess…

Waarom klimaattoppen zo vaak eindigen op een sisser

Over de hele wereld komen jongeren samen in protest tegen het gebrek aan daadkracht van de wereldleiders om klimaatverandering aan te pakken. Zij bekritiseren terecht…

Laten we de filosofie zo snel mogelijk populair maken (D. Diderot)

Toen Diderot in 1749 een kleine vier maanden gevangen werd gezet in het Château de Vincennes vanwege het publiceren van zijn Lettre sur les aveugles à…

Kluwen aflevering 7

Wat betekent het om trots op jezelf te zijn? Is dat houden van jezelf? En wat is zelfliefde dan? Overdreven zelfliefde beschouwen we als narcistisch…

Eind goed, al goed? Moral luck in de wetenschap

In november 2018 werd He Jiankui wereldnieuws toen hij aankondigde dat hij kiembaanmodificatie-technologie had toegepast in een tweeling om hen te beschermen tegen HIV-besmetting. Kiembaanmodificatie…

Verhalen van hoop voor een geslaagde klimaattransitie

We dreigen vast te lopen in de klimaattransitie. In Frankrijk kwamen de gele hesjes in opstand na de invoering van een CO2-heffing. In Nederland gingen…

Externaliteiten: Het paard van Troje in de economie?

De uitstoot van schadelijke stoffen door een bedrijf dwingt naburige boeren het drinkwater voor hun vee te zuiveren en levert zo een extra kostenpost voor…

Waardigheid en economie

De Nobelprijs voor de economie is dit jaar toegekend aan onder meer Esther Duflo, ontwikkelingseconome werkzaam aan het Massachusetts Institute of Technology. Duflo werd pas…

Ethiek in het Antropoceen: hoe nemen we dieren serieus?

We leven in een paradoxale tijd. We leren steeds meer over de capaciteiten van niet-menselijke dieren, terwijl we ze tegelijkertijd al maar sterker in hun…

De citadel en het verkeerslicht

Stiekem is dit een ode aan twee grootse ideeën, die gaan over dezelfde vraag: hoe bepaal je “hoe vrij” iemand is? In zijn beroemde essay…

Kluwen afleveringen 5 en 6

Kluwen aflevering 5: Reizen als collectieve dwangneurose Het was weer zomer. In de voorbije maanden liepen de kantoren leeg en de vlieghavens vol. Het hoeft eigenlijk…

Waarom de baas van ING geen #supersalaris verdient. En jij ook niet.

Sommige salarissen zijn door de ophef die erover ontstond onderdeel van het collectief geheugen. Bijvoorbeeld dat van ING-topman Ralph Hamers. In 2018 zou zijn beloning…

Er zit een ‘kloof’ tussen burgers en bestuurders. Maar welke?

Door Jamie van der Klaauw (PhD Politieke Filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam) In de bijdrage van 4 februari 2019 op deze blog, concludeert politiek filosoof Teun Dekker dat de Nederlandse...

Technologie is niet waarde-neutraal

Vandaag de 8ste post in een nieuwe tweewekelijkse rubriek ‘Kleine Ode Aan een Groots Idee’. In ongeveer 300 woorden wordt de lezer nieuwsgierig gemaakt naar een groots filosofisch idee. Groots idee:...

Het idee van prima facie plichten van W.D. Ross

Vandaag de 7de post in een nieuwe tweewekelijkse rubriek ‘Kleine Ode Aan een Groots Idee’. In ongeveer 300 woorden wordt de lezer nieuwsgierig gemaakt naar een groots filosofisch idee. Groots idee: Prima...

Doe alsof je thuis bent

Door Lotte Spreeuwenberg en Martha Claeys (beide PhD Universiteit van Antwerpen) Je kent het gevoel van op zomerkamp als kind, maar ook als je ouder bent kan het je plotseling overvallen als je...

Should Aung San Suu Kyi’s Nobel Peace Prize Be Revoked?

Omdat niet alle filosofen die werkzaam zijn aan een Nederlands instituut Nederlands spreken/schrijven, publiceert BNI (bij uitzondering) af en toe Engelse stukken. By Benjamin Matheson (Stockholm University, former NWO...

Zelfbedrog is niet bijzonder

Vandaag de 6de post in een nieuwe tweewekelijkse rubriek ‘Kleine Ode Aan een Groots Idee’. In ongeveer 300 woorden wordt de lezer nieuwsgierig gemaakt naar een groots filosofisch idee. Groots idee:...

Waarom we psychiatrische stoornissen geen hersenstoornissen moeten noemen

Sanneke de Haan, Universiteit Tilburg & Judy Luigjes, Universiteit van Amsterdam Inleiding Volgens onderzoek van de Hersenstichting heeft één op de vier Nederlanders een hersenaandoening. Van deze 3,8 miljoen...

Metaforen die ons vormen

Vandaag de 5de post in een nieuwe tweewekelijkse rubriek ‘Kleine Ode Aan een Groots Idee’. In ongeveer 300 woorden wordt de lezer nieuwsgierig gemaakt naar een groots filosofisch idee. Groots idee:...

Open Access zonder kwaliteitsverlies?

Open Access van wetenschappelijke publicaties kan rekenen op brede steun onder wetenschappers. Onmiddellijke en volledige invoering van Open Access volgens ‘Plan S’ op 1.1.2020 ondermijnt echter het bestaande wetenschappelijke...